{"id":169,"date":"2018-04-02T11:06:32","date_gmt":"2018-04-02T11:06:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.vaanhold.nl\/economie\/?page_id=169"},"modified":"2018-05-17T14:23:53","modified_gmt":"2018-05-17T14:23:53","slug":"gevangen-denker","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.vaanhold.nl\/economie\/leerstijl-denker\/gevangen-denker\/","title":{"rendered":"Gevangenendilemma"},"content":{"rendered":"
\t\t\t

Gevangenendilemma<\/strong><\/p>\n

Een bekend model in de speltheorie is het gevangenendilemma\u00a0<\/strong>of prisoners\u2019 dilemma.<\/strong>Dit is een simultaan spel waarin een evenwicht ontstaat, waarbij de uitkomsten voor beide spelers niet optimaal is. Het wordt zo genoemd, omdat de voorwaarden overeenkomen met de situatie van twee partijen die gevangen zitten in de volgende situaties.<\/p>\n

    \n
  • Ze moeten allebei tegelijkertijd een beslissing nemen.<\/li>\n
  • De beslissing van de een staat los van die van de ander maar heeft wel gevolgen voor de ander; de uitkomst is afhankelijk van de beslissing die ze onafhankelijk van elkaar nemen.<\/li>\n
  • Het is een eenmalige beslissing<\/li>\n
  • Ze beschikken over dezelfde informatie.<\/li>\n
  • Ze kiezen voor hun eigen belang.<\/li>\n
  • Het is een keuze uit twee alternatieven.<\/li>\n
  • Ze kunnen niet overleggen.<\/li>\n<\/ul>\n

    De mogelijke uitkomsten van het gevangenendilemma noteer je in een tabel (zie het onderstaande voorbeeld). Zo\u2019n tabel met de mogelijke uitkomsten van een spel noem je een opbrengstenmatrix\u00a0<\/strong>of\u00a0payoff-matrix<\/strong>. Het dilemma dat je afhankelijk bent van de beslissing van anderen komt bijvoorbeeld voor bij de concurrentie tussen bedrijven, prijsveranderingen, reclamecampagnes en gezamenlijke subsidieaanvragen. In de praktijk komen niet zo vaak simultane situaties voor waarbij je tegelijkertijd en zonder overleg moet beslissen.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Voorbeeld<\/strong><\/p>\n

    Maarten en Wouter zijn opgepakt op verdenking van een overval, maar het bewijs is onvoldoende. Ze zitten apart en kunnen niet overleggen. Als een van beiden bekent, is dat voldoende bewijs om de ander te veroordelen. Zwijgen ze beiden, dan krijgen ze allebei een jaar gevangenisstraf voor wapenbezit. Bekennen ze beiden, dan volgt een veroordeling voor een gewapende overval en krijgen ze beiden drie jaar gevangenisstraf. Als een van beiden bekent en de ander aanwijst als medeschuldige, krijgt degene die heeft bekend vrijspraak \u2013 voor goed gedrag \u2013 en de ander vijf jaar.<\/p>\n

    Voor Maarten, de rijspeler, staan de uitkomsten in het geel aangegeven (tabel 1 en in de opbrengstenmatrix in tabel 2). Voor Wouter, de kolomspeler, zet je de uitkomsten in de tabel rechts in het vak (in het blauw). De opbrengstenmatrix komt er dan als volgt uit te zien (tabel 2).<\/p>\n

     <\/p>\n

    Tabel 1: Uitkomsten van gevangenendilemma voor Maarten<\/em><\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Tabel 2: Opbrengstenmatrix<\/em><\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Notatie. Deze opbrengstenmatrix noteer je als volgt: (uitkomst speler 1, uitkomst speler 2), waarbij speler 1 de rijspeler (Maarten) en speler 2 de kolomspeler (Wouter) is.<\/em><\/p>\n